Slider[Style1]

Style2

Style3[OneLeft]

Style3[OneRight]

Style4

Style5


Με ιδιαίτερη  χαρά βρίσκομαι απόψε εδώ, γι’ αυτήν την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτηση με θέμα   την ανθεκτικότητα του Συντάγματος στην κρίση και την αναθεώρησή του.
Με τους συγγραφείς δεν έρχομαι σε επαφή πρώτη φορά απόψε. Δεν μας συστήνονται με αυτό τους το βιβλίο.
Ο Ξενοφών Κοντιάδης και η Αλκμήνη Φωτιάδου είναι δύο λαμπροί Έλληνες συνταγματολόγοι, με επιστημονική και ακαδημαϊκή ακτινοβολία.
Αυτή η προσωπική ακτινοβολία σε συνδυασμό με τον ισχυρό συμβολισμό για τις αναγκαίες αλλαγές στο πολιτικό σύστημα και στο Σύνταγμα, οδήγησε στη συμμετοχή του κ.Κοντιάδη στο ψηφοδέλτιο επικρατείας της Δημοκρατικής Συμπαράταξης στις πρόσφατες εκλογές.
Και στο σημείο αυτό θα ήθελα να μνημονεύσω μία μεγάλη επιστημονική και πολιτική προσωπικότητα με διεθνή λάμψη, τον Δημήτρη Τσάτσο, του οποίου ο Ξενοφών Κοντιάδης είναι μαθητής και διάδοχος στο Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου, συνεχίζοντας τη σημαντική διεθνή επιστημονική και θεσμική δραστηριότητα του Κέντρου.
Στο βιβλίο τους, οι δύο συγγραφείς στηριζόμενοι στα δεδομένα της έρευνάς τους απαντούν στα επίμαχα ερωτήματα: Πόσο τελικά επηρεάζονται τα Συντάγματα από την κρίση; Πόσο πλήττονται από το δημοσιονομικό αδιέξοδο και την κατάσταση ανάγκης τα κοινωνικά δικαιώματα; Τι κάνει ένα Σύνταγμα ανθεκτικό;
Πότε, σε ποια έκταση και με ποιο περιεχόμενο είναι, τελικά, απαραίτητη μια συνταγματική αναθεώρηση σε συνθήκες κρίσης;
Οι ιδέες και οι διαπιστώσεις τους για τον συνταγματικό σχεδιασμό σε συνθήκες κρίσης έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα και δίνουν αφορμή για έναν ευρύ δημόσιο διάλογο.

Είναι αναγκαίο ένα νέο «πολιτικό συμβόλαιο» με σημαντικές τομές στο πολιτικό μας σύστημα

Οι νέες κοινωνικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν διεθνώς εξ αιτίας της δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας, οδήγησαν σε μια βαθιά πολιτική και ηθική κρίση.
Κρίση αξιοπιστίας και κύρους των ίδιων των δημοκρατικών θεσμών.
Την ίδια στιγμή οι όροι του πολιτικού παιχνιδιού έχουν αλλάξει, και όχι μόνο στη χώρα μας. Αμφισβητούνται οι ίδιες οι ευρωπαϊκές αξίες της ελευθερίας και του ανθρωπισμού.
Σε μια Ευρώπη διχασμένη, τρομοκρατημένη, με το προσφυγικό σε πλήρη έξαρση και την πρόσφατη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας να αμφισβητεί θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες, η   υπεράσπιση του δημοκρατικού πολιτεύματος και των κοινωνικών και ατομικών δικαιωμάτων,  αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα.
Στην Ελλάδα το δημοσιονομικό αδιέξοδο δεν άργησε να μεταφερθεί στο πολιτικό πεδίο. «Δοκίμασε» τις αντοχές του σύγχρονου συνταγματικού κράτους και των θεσμών της οργανωμένης εξουσίας.
Αναδείχθηκαν και ενισχύθηκαν μια σειρά από παθογένειες: η απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών και το έλλειμμα εμπιστοσύνης των πολιτών στην Πολιτεία.
Η κρίση αντιπροσώπευσης στον σύγχρονο κοινοβουλευτισμό, η αναποτελεσματικότητα του κράτους, η προβληματική λειτουργία της δικαιοσύνης, η έλλειψη της αναγκαίας διαφάνειας στον δημόσιο βίο, αποτελούν τα σημαντικότερα -αλλά όχι και τα μόνα- στοιχεία ενός πολιτικού συστήματος που απέχει από το να χαρακτηρισθεί «εύρυθμο».
Έχουμε ένα Σύνταγμα σύγχρονο και προοδευτικό, αναμφίβολα όμως  χρειάζονται βελτιώσεις και αλλαγές. Το Σύνταγμα πάσχει  στην εφαρμογή του. Η ανομία και η ατιμωρησία είναι μία από τις  κύριες αιτίες των δεινών της χώρας μας.
Παράλληλα η δύσκαμπτη αναθεωρητική διαδικασία, δεν επέτρεψε να έχουμε αποτελέσματα έγκαιρα και ικανοποιητικά. Η αναθεώρηση θα έπρεπε ήδη να έχει προχωρήσει και σε κάθε περίπτωση η επόμενη Βουλή θα πρέπει να είναι αναθεωρητική.
Μπροστά σε όλες αυτές τις διαπιστώσεις, το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν δικαιούται να μείνει απαθές και αμέτοχο.
Είναι λοιπόν αναγκαίες σημαντικές τομές στο πολιτικό μας σύστημα. Όχι επιφανειακά, προσχηματικά, λόγω της κρίσης, αλλά με αφορμή την κρίση.
Είναι αναγκαίο ένα νέο «πολιτικό συμβόλαιο».

Το ΠΑΣΟΚ στον διάλογο για τη συνταγματική αναθεώρηση
Ένα  από τα κύρια χαρακτηριστικά της θεσμικής παρέμβασης του ΠΑΣΟΚ υπήρξε η ιστορική συναίσθηση ότι «όλες οι εποχές δεν είναι ίδιες».
Αυτή η ικανότητα της διαπίστωσης των ιστορικών αναγκαιοτήτων, εκφράσθηκε έντονα στις δύο αναθεωρητικές τομές (1986, 2001). Κι είναι η ίδια αυτή διαπίστωση που ωθεί σήμερα το ΠΑΣΟΚ και τον ευρύτερο χώρο της Δημοκρατικής Συμπαράταξης σε μία νέα, ειλικρινή και ανοικτή συζήτηση για το μέλλον της πολιτικής και των δημοκρατικών θεσμών στην Ελλάδα.
Ο χώρος που εξέφρασε την πολιτική ισότητα, την ανοικτή δημόσια ζωή, τη δικαιοσύνη και αντιτάχθηκε στις πολιτικές ελίτ και τον κοινωνικό αποκλεισμό, αναλαμβάνει να αρθρώσει ξανά τον δικό του θεσμικό μεταρρυθμιστικό λόγο.
Να μιλήσουμε ανοικτά για τον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία μας. Να διαπιστώσουμε τις αδυναμίες, τα τρωτά σημεία και να τολμήσουμε να συμφωνήσουμε πάνω στις αναγκαίες λύσεις.
Στο ΠΑΣΟΚ, στη Δημοκρατική Συμπαράταξη, είμαστε έτοιμοι. Συγκροτήσαμε την Επιτροπή Θέσεων για τη Θεσμική και Πολιτική Μεταρρύθμιση, με υψηλό επιστημονικό κύρος. Επιστήμονες, ακαδημαϊκοί, άνθρωποι της αγοράς, πολιτικές προσωπικότητες, ένωσαν τις δυνάμεις τους σε μια κοινή προσπάθεια.
Μας παρέδωσαν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων για ένα νέο πολιτικό σύστημα: ένα νέο, δικαιότερο εκλογικό νόμο, ένα λειτουργικό, ενισχυμένο Κοινοβούλιο, ένα δημοκρατικό πλαίσιο λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων, ένα πιο σύγχρονο Κράτος, μια πιο αποτελεσματική Δικαιοσύνη.
Σε λίγες ημέρες θα διοργανωθεί ειδική ημερίδα του ΙΣΤΑΜΕ όπου θα παρουσιαστούν αναλυτικά οι προτάσεις μας. Η συμβολή της υπεύθυνης κεντροαριστεράς, της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας στην πολιτική μεταρρυθμιστική προσπάθεια, για ένα νέο, δυνατό, «ανθεκτικό» Σύνταγμα, μέσα από μια τολμηρή αναθεωρητική διαδικασία.

Θέσεις για ένα νέο πολιτικό σύστημα – Προτάσεις Αναθεώρησης
Ενδεικτικά σήμερα θα σταθώ σε ορισμένες από τις προσεγγίσεις  μας.
1) Ως προς τη μορφή του πολιτεύματος
Δημιουργία ισχυρών αντίβαρων στο πρωθυπουργοκεντρικό μοντέλο, αλλά παράλληλη διαφύλαξη του χαρακτήρα πολιτεύματός μας ως προεδρευόμενης δημοκρατίας.
Η πρωτοκαθεδρία της Κυβέρνησης στη χάραξη και υλοποίηση των δημόσιων πολιτικών δεν πρέπει να αμφισβητηθεί.
Η αξιοποίηση της μεταπολιτευτικής εμπειρίας πρέπει να είναι δημιουργική, με την έννοια της διατήρησης του θετικού πολιτειακού κεκτημένου του 1986 και της στοχευμένης βελτίωσης της λειτουργίας των θεσμών.
2) Ως προς τις αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας
Υπάρχει περιθώριο ενίσχυσης των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας που βέβαια δεν θα μας επιστρέφουν στη «διαρχία» του αρχικού Συντάγματος 1975.
Μπορούμε ενδεικτικά να μιλήσουμε:
  • Για την ουσιαστική εμπλοκή του Προέδρου στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων και των επικεφαλής των Ανεξάρτητων Διοικητικών Αρχών.
  • Για την ενίσχυση της αρμοδιότητάς του για σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών.
  • Για την ενεργοποίηση του Προέδρου στο Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής.
3) Αλλαγή του τρόπου ανάδειξης του Προέδρου της Δημοκρατίας
Η σύνδεση της εκλογής του αρχηγού του Κράτους με το ενδεχόμενο διάλυσης της Βουλής αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα προβληματικής εφαρμογής του Συντάγματος. Η εκλογική διαδικασία υποβιβάζεται σε αντικείμενο κομματικής αντιπαράθεσης και χρησιμοποιείται για την επίτευξη πολιτικών σκοπιμοτήτων.
Ένα νέο, ορθολογικό σύστημα εκλογής είναι, λοιπόν, αναγκαίο. Που αποσυνδέει τη διάλυση της Βουλής από την εκλογή του Προέδρου.
Υπάρχουν διαφορετικές και αξιόλογες προτάσεις που μπορούμε να συζητήσουμε.
4) Πρόωρη διάλυση της Βουλής
Όταν εμείς οι πολιτικοί μιλάμε για σταθερότητα οφείλουμε να ξεκινήσουμε από το ίδιο το πολιτικό σύστημα. Να περιορίσουμε το φαινόμενο της καταχρηστικής επίκλησης του περίφημου «εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας» για τη διάλυση της Βουλής, όποτε κρίνει η Κυβέρνηση ότι είναι σκόπιμη για την ίδια η άμεση προσφυγή στις κάλπες. Πρέπει να απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία της Βουλής ώστε το ίδιο το κοινοβούλιο να λειτουργεί  ως θεσμικό αντίβαρο.
Μπορούμε επίσης να εξετάσουμε ισχυρά αντικίνητρα για την πρόωρη διάλυση της Βουλής. Όπως τον περιορισμό της θητείας της νέας Βουλής στο υπόλοιπο της αρχικής 4ετίας. Στόχος μας σε κάθε περίπτωση πρέπει να είναι ο ορισμός σταθερής ημερομηνίας εκλογών.
5) Αναθεώρηση του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών
Η άσκηση της ποινικής δίωξης πρέπει να παραμείνει στη Βουλή με τη συνδρομή Δικαστικού οργάνου και με την κατάργηση των χρονικών ορίων της αποσβεστικής προθεσμίας. Έτσι απαντάμε και στην αναγκαιότητα για κατάργηση της πρόωρης παραγραφής.
6) Απαιτούμενη πλειοψηφία για τη στελέχωση των ανεξάρτητων αρχών
Τα 4/5 που απαιτούνται σήμερα για τη στελέχωση των ανεξάρτητων αρχών έχουν αποδειχθεί μεγάλο πρόβλημα στην Ελλάδα της οξείας πολιτικής κρίσης. Πρέπει να βρούμε τρόπους για την άρση αυτού του αδιεξόδου. Προτείνουμε τη μείωση της απαιτούμενης πλειοψηφίας στα 3/5, όχι πια στη Διάσκεψη των Προέδρων αλλά στην αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, όπου η συμπολίτευση δεν διαθέτει ποτέ τα 3/5.
7) Θεσμική κατοχύρωση της εθνικής συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. Το σύγχρονο Ευρωπαϊκό Δίκαιο της Εργασίας είναι το δίκαιο των συλλογικών συμβάσεων.

Αλλαγές όχι μόνο στο Σύνταγμα , σε όλο το πολιτικό σύστημα

Οι θέσεις και οι προτάσεις μας για ένα νέο πολιτικό σύστημα ασφαλώς δεν εξαντλούνται στο αναθεωρητικό του Συντάγματος πλαίσιο. Εκτείνονται σε όλο το φάσμα της άσκησης των εξουσιών, σε κανόνες, πρακτικές και συμπεριφορές που δεν απορρέουν ευθέως από το Σύνταγμά μας. Προτείνουμε:
– Τη ριζική αλλαγή του εκλογικού νόμου. Την κατάργηση της πολύ ενισχυμένης σήμερα αναλογικής, που έχει χάσει την αξία και την αποστολή της, σε μια εποχή ισχνών πλειοψηφιών που εκ των πραγμάτων επιβάλλουν συγκλίσεις και ευρύτερες συνεργασίες.
Την κατάργηση του απόλυτου μπόνους των 50 εδρών και την αντικατάστασή του με ένα μικρότερο, 30 εδρών, μόνο για το πρώτο κόμμα ή τον συνασπισμό κομμάτων που έχει υπερβεί το 40%: κίνητρο για κυβερνησιμότητα αλλά και για συμμαχίες σε πολιτική και όχι καιροσκοπική βάση.
Το σπάσιμο των μεγάλων εκλογικών περιφερειών. Την εκπροσώπηση –επιτέλους– του απόδημου Ελληνισμού. Αλλά και τη διατήρηση τουλάχιστον  του 3% ως πλαφόν εισόδου στη Βουλή και του σημερινού αριθμού των βουλευτών, μακριά από λαϊκιστικές κορώνες.
– Την ενίσχυση του συστήματος ελέγχου της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων, που πρώτο το ΠΑΣΟΚ θέσπισε.
– Τη διασφάλιση μιας σύγχρονης και αποτελεσματικής Ελληνικής Δικαιοσύνης, με νέους θεσμούς εξωδικαστικής επίλυσης και ψηφιακά συστήματα. Την περιφρούρηση της ανεξαρτησίας των δικαστικών αρχών και την προστασία τους από κυβερνητικές παρεμβάσεις, που βλέπουμε -δυστυχώς- να πληθαίνουν τελευταία.
-Την οικοδόμηση ενός λειτουργικού Κράτους, με αξιοκρατία κι αποτελεσματικότητα, με προσανατολισμό στην απόδοση και την ποιότητα. Με μόνιμους γενικούς γραμματείς σε κρίσιμα χαρτοφυλάκια. Με σταθερή και δίκαιη αξιολόγηση. Αποκέντρωση. Ηλεκτρονική διακυβέρνηση.
– Την περιφρούρηση των Ανεξάρτητων Αρχών. Την προστασία τους από κυβερνητικές πρακτικές, όπως οι πρόσφατες στην επιλογή των μελών τους. Τη συνταγματική κατοχύρωση κρίσιμων Αρχών, όπως η Επιτροπή Ανταγωνισμού. Την άσκηση ουσιαστικού κοινοβουλευτικού ελέγχου στο έργο τους.

Κυρίες και κύριοι,
Η εποχή της «μικροπολιτικής μυωπίας» έχει τελειώσει οριστικά.
Κανείς δεν δικαιούται να αρνείται την ανάγκη για έναν ειλικρινή, ακομμάτιστο και υπεύθυνο διάλογο για το παρόν και το μέλλον της Δημοκρατίας μας μέσα σε μια πρωτόγνωρη κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα.
Είναι η πρώτη φορά που η αναθεώρηση του Συντάγματος επιβάλλεται όχι μόνο για τη βελτίωση  της λειτουργίας επί μέρους θεσμών ή για τη διόρθωση ατελειών, αλλά και για την προάσπιση του δημοκρατικού μας πολιτεύματος.
Προσερχόμαστε στον δημόσιο διάλογο με θέσεις καθαρές και τεκμηριωμένες. Οφείλουμε, όλοι μαζί, να εργασθούμε μεθοδικά και μελετημένα.
Για να αναζητήσουμε και να πετύχουμε δημιουργικές συναινέσεις.
Με συναίσθηση ευθύνης και ειλικρίνεια απέναντι στον λαό.
Για ένα Σύνταγμα «ανθεκτικό» και «πολυμήχανο», για να χρησιμοποιήσω τους όρους που εισήγαγαν ο Ξενοφών Κοντιάδης και η Αλκμήνη Φωτιάδου.
Για ένα νέο, συναινετικό, αντιπροσωπευτικό, αληθινά δημοκρατικό πολιτικό σύστημα.

Σας ευχαριστώ πολύ και εύχομαι τα δύο βιβλία να είναι καλοτάξιδα.

«
Next
Νεότερη ανάρτηση
»
Previous
Παλαιότερη Ανάρτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Αφήστε το σχόλιό σας


Top